इंदापूर: निसर्गाच्या किमयेने दरवर्षीप्रमाणे यंदाही पुणे जिल्ह्यातील इंदापूर तालुक्यात असलेल्या उजनी जलाशयावर परदेशी पाहुण्यांचे आगमन झाले आहे. हजारो मैलांचा प्रवास करून हे पक्षी मोठ्या संख्येने जलाशयाच्या पाणलोट क्षेत्रात दाखल झाले असून, त्यांच्या किलबिलाटाने उजनीचा परिसर पूर्णपणे गजबजून गेला आहे. आकाशाची क्षितीजं ओलांडून आलेल्या या पाहुण्यांमुळे उजनीची जैवविविधता पुन्हा एकदा बहरली आहे.
युरोपसह विविध खंडांतून अन्नाच्या शोधात आणि सुरक्षित अधिवासासाठी हे स्थलांतरित पक्षी दरवर्षी डिसेंबर महिन्यापासून उजनीवर वास्तव्यास येतात. एप्रिल महिन्यापर्यंत त्यांचा मुक्काम येथे असतो. माहितीनुसार, या वर्षी रोहित (फ्लेमिंगो), राजहंस (बार-हेडेड गूज), चमचा बदक (नॉर्डर्न शॅव्हेलर), शाहीन ससाणा (पेरेग्रिन फाल्कन), ठिपकेदार गरुड आणि स्पूनबिल यांसारख्या विविध प्रजातींचे पक्षी मोठ्या संख्येने पाहायला मिळत आहेत.
उजनी जलाशयाचा विस्तीर्ण पाणथळ भाग आणि तेथे मिळणारे मुबलक खाद्य हे या पक्ष्यांसाठी आकर्षणाचे मुख्य केंद्र ठरते. काही पक्षी जलाशयातील मासे आणि लहान जलचरांवर आपली उपजीविका करतात, तर काही पक्षी विविध कीटक, पाणवनस्पती आणि शंख-शिंपल्यांवर अवलंबून असतात. इतर ठिकाणांच्या तुलनेत येथे असलेले सुरक्षित वातावरण आणि अन्नाची उपलब्धता यामुळे हे पक्षी दरवर्षी न चुकता या ठिकाणी हजेरी लावतात.
सध्या उजनी परिसर पक्षीप्रेमी आणि अभ्यासकांसाठी एक उत्तम पर्यटन स्थळ बनले आहे. स्थलांतरित पक्ष्यांच्या हालचाली, त्यांची खाद्याची पद्धत आणि त्यांच्या अधिवासाचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी अनेक संशोधक आणि छायाचित्रकार येथे भेट देत आहेत. पक्ष्यांच्या या विविध जाती पाहणे ही पर्यटकांसाठी एक मोठी मेजवानी ठरत असून, या पक्ष्यांच्या आगमनामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही काही प्रमाणात चालना मिळत आहे.
पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी या पाहुण्या पक्ष्यांचे संरक्षण करणे ही काळाची गरज बनली आहे. या पक्ष्यांच्या अधिवासाला धक्का पोहचणार नाही, याची काळजी घेणे ही केवळ प्रशासनाचीच नाही तर प्रत्येक नागरिकाची सामूहिक जबाबदारी आहे. या पक्ष्यांच्या संवर्धनाबाबत समाजात जनजागृती करण्याची आणि त्यांच्या सुरक्षिततेसाठी ठोस पावले उचलण्याची मागणी आता पर्यावरण प्रेमींकडून केली जात आहे.
