मुंबई: आपल्या अष्टपैलू आवाजाने सात दशकांहून अधिक काळ भारतीय रसिकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणाऱ्या ज्येष्ठ पार्श्वगायिका आशा भोसले यांचे आज मुंबईत निधन झाले. वयाच्या ९२ व्या वर्षी त्यांनी ब्रीच कँडी रुग्णालयात अखेरचा श्वास घेतला. गेल्या काही काळापासून वाढत्या वयामुळे उद्भवलेल्या आरोग्य समस्यांशी त्या झुंज देत होत्या. त्यांच्या निधनाचे वृत्त समजताच चित्रपट सृष्टीसह संपूर्ण देशावर शोककळा पसरली असून, संगीतातील एक दैदिप्यमान तारा निखळल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
आशा भोसले यांचा जन्म ८ सप्टेंबर १९३३ रोजी सांगलीत एका संगीतप्रेमी कुटुंबात झाला. वडील पंडित दीनानाथ मंगेशकर यांच्याकडून मिळालेला वारसा त्यांनी समर्थपणे पुढे नेला. १९४३ मध्ये वयाच्या अवघ्या १० व्या वर्षी 'माझा बाळ' या मराठी चित्रपटातून त्यांनी आपला गायनाचा प्रवास सुरू केला. त्यानंतर त्यांनी मागे वळून पाहिले नाही. हजारो गाणी, शेकडो चित्रपट आणि २० हून अधिक भाषांमधील त्यांच्या गायकीने जागतिक स्तरावर भारतीय संगीताची मान उंचावली.
आशाताईंच्या गायकीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची अष्टपैलू वृत्ती. त्यांनी केवळ शास्त्रीय संगीतावर आधारित गाणीच गायली नाहीत, तर गझल, भजने, लावणी आणि पाश्चिमात्य धाटणीची 'पॉप' गाणीही तितक्याच ताकदीने सादर केली. ओ.पी. नय्यर यांच्या तालबद्ध संगीतापासून ते आर.डी. बर्मन यांच्या आधुनिक संगीतापर्यंत त्यांनी प्रत्येक शैलीला न्याय दिला. त्यांच्या आवाजातील चपळता आणि भाव आजही तरुण पिढीला प्रेरणा देणारे आहेत.
संगीत क्षेत्रातील त्यांच्या अतुलनीय योगदानासाठी त्यांना अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते. भारत सरकारने त्यांना 'पद्मविभूषण' आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वोच्च 'दादासाहेब फाळके पुरस्कार' देऊन गौरवले. याव्यतिरिक्त, त्यांना दोन वेळा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, १८ फिल्मफेअर नामांकनं आणि महाराष्ट्र शासनाचा सर्वोच्च 'महाराष्ट्र भूषण' पुरस्कार मिळाला होता. जगातील सर्वाधिक गाणी रेकॉर्ड करणाऱ्या गायिका म्हणून त्यांचे नाव 'गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्स'मध्येही नोंदवले गेले आहे.
आशा भोसले यांच्या जाण्याने मंगेशकर घराण्यातील आणि भारतीय पार्श्वगायनातील एक मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. त्यांच्या पार्थिवावर मुंबईत शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार केले जाणार आहेत. त्यांच्या जाण्याने केवळ एक व्यक्ती नाही, तर भारतीय संगीतातील एक समृद्ध परंपरा लोप पावली आहे. परंतु, त्यांनी गायलेली हजारो अजरामर गाणी पिढ्यानपिढ्या रसिकांच्या हृदयात सदैव जिवंत राहतील.
