इंदापूर : महाराष्ट्रात सध्या उन्हाचा तडाखा तीव्र झाला असून हवामान विभागाने पुढील चार दिवस राज्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे जाहीर केले आहे. अरबी समुद्रातील वाऱ्यांच्या बदलत्या दिशेमुळे आणि निर्माण झालेल्या प्रति-चक्रवात स्थितीमुळे पुणे जिल्ह्यासह संपूर्ण पश्चिम महाराष्ट्रात उष्णतेची लाट पसरली आहे. नागरिकांना या कडाक्याच्या उन्हापासून वाचण्यासाठी आरोग्याची विशेष काळजी घेण्याच्या सूचना प्रशासनाकडून देण्यात येत आहेत.
पुणे शहर आणि परिसरातील तापमानाचा विचार करता, मंगळवारी शहरात कमाल तापमान ३९.९ अंश सेल्सिअस इतके नोंदवले गेले. हे तापमान सरासरीपेक्षा जास्त असून दुपारच्या वेळी रस्ते ओस पडत असल्याचे चित्र सर्वत्र पाहायला मिळत आहे. जिल्ह्याच्या ग्रामीण भागात आणि शेजारील सोलापूर जिल्ह्यात पारा ४१ अंशांच्या पुढे गेल्याने उष्णतेची तीव्रता अधिकच जाणवत आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, कोकण किनारपट्टीवर उष्णतेसोबतच आर्द्रतेचे (Humidity) प्रमाण वाढल्याने मुंबईकरांना जास्त उकाडा सहन करावा लागत आहे. तर दुसरीकडे विदर्भ आणि मराठवाड्यात अकोल्यासारख्या शहरांमध्ये पारा ४४ अंशांपर्यंत पोहोचला आहे. ही स्थिती पुढील काही दिवस अशीच राहण्याची शक्यता असल्याने शेती आणि पशुपालनावरही याचे परिणाम दिसून येत आहेत.
उष्णतेच्या या लाटेपासून बचाव करण्यासाठी आरोग्य विभागाने नियमावली जाहीर केली आहे. नागरिकांनी जास्तीत जास्त पाण्याचे सेवन करावे, ताक आणि लिंबू सरबत यांसारख्या नैसर्गिक पेयांना प्राधान्य द्यावे. दुपारच्या वेळेत, विशेषतः १२ ते ४ दरम्यान, आवश्यक कामाशिवाय घराबाहेर पडू नये. तसेच बाहेर जाताना डोक्याला रुमाल किंवा छत्रीचा वापर करणे अनिवार्य असल्याचे सांगण्यात आले आहे. केवळ माणसेच नव्हे तर निसर्गातील झाडे आणि पशु-पक्षांनाही या उष्णतेचा मोठा त्रास होत आहे. वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि कमी झालेल्या वृक्षारोपणामुळे तापमानात ही वाढ होत असल्याचे पर्यावरणवाद्यांचे म्हणणे आहे. भविष्यातील संकटे टाळण्यासाठी जास्तीत जास्त वृक्षारोपण करणे आणि उपलब्ध झाडे जगवणे ही काळाची गरज बनली आहे.
या गंभीर परिस्थितीवर भाष्य करताना इंदापूर येथील 'वृक्ष संजीवनी परिवारा'चे श्री. हमीद आत्तार यांनी पर्यावरण रक्षणाचा संदेश दिला आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, सध्या राज्यात उष्णतेची मोठी लाट असून जशी आपण स्वतःची काळजी घेतो, तशीच झाडांचीही घेतली पाहिजे; कारण पर्यावरणाचे संतुलन बिघडल्यानेच तापमानात ही वाढ झाली असून झाडाला धोका झाला तर आपल्या जीवालाही धोका निर्माण होईल, म्हणूनच प्रत्येकाने 'झाडे लावा - झाडे जगवा' हा मंत्र जपून निसर्ग रक्षणासाठी कटिबद्ध व्हावे.
